Luật An ninh mạng mới, Luật số 116/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Cùng ngày, Luật An toàn thông tin mạng số 86/2015/QH13 và Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14 hết hiệu lực (Điều 44). Lần đầu tiên, bảo vệ hệ thống thông tin, an ninh thông tin mạng và an ninh dữ liệu được quy định chung trong một đạo luật gồm 8 chương, 45 điều, với Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về an ninh mạng (Điều 39).
Với phần lớn doanh nghiệp, luật mới không mở ra một lĩnh vực hoàn toàn mới, mà biến những việc lẽ ra đã phải làm thành nghĩa vụ có thể kiểm tra được. Theo luật, doanh nghiệp trực tiếp quản lý website, ứng dụng hay nền tảng nội bộ là “chủ quản hệ thống thông tin”; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng còn phải cảnh báo người dùng, có phương án ứng cứu sự cố và báo cáo khi sự cố xảy ra. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực từ 1/1/2026, nên giờ đây một sự cố có thể cùng lúc chịu điều chỉnh của hai luật. Tuy vậy, tính đến thời điểm bài viết này, nhiều nghị định hướng dẫn vẫn chưa được ban hành.
Cập nhật ngày 28/10/2026. Ngày 19/8/2026, Chính phủ đã ban hành các nghị định hướng dẫn mà bài viết này còn chờ. Nghị định 332/2026/NĐ-CP, có hiệu lực cùng ngày, quy định chi tiết sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng và giấy phép kinh doanh mà doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm, dịch vụ này phải có (Báo Điện tử Chính phủ). Nghị định 330/2026/NĐ-CP, cũng có hiệu lực từ 19/8/2026, quy định mức xử phạt vi phạm hành chính về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân (Báo Điện tử Chính phủ). Mục “Những gì còn chờ hướng dẫn tại ngày 13/7/2026” bên dưới phản ánh tình hình lúc bài được đăng.
Diễn biến chính
- 26/6/2025: Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật số 91/2025/QH15.
- 10/12/2025: Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng, với 434 đại biểu tán thành.
- 31/12/2025: Chính phủ ban hành Nghị định 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
- 1/1/2026: Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Nghị định 356 có hiệu lực; Nghị định 13/2023/NĐ-CP hết hiệu lực.
- 16/3/2026: Thủ tướng ký Quyết định 437/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật: các nghị định hướng dẫn phải ban hành trước 1/7/2026, danh mục hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia phải ban hành trước 31/12/2026.
- 15/5/2026: Bộ Công an giới thiệu các dự thảo nghị định tại một tọa đàm chính sách.
- 1/7/2026: Luật An ninh mạng chính thức có hiệu lực.
Những thay đổi doanh nghiệp cần nắm
Năm cấp độ cho mọi hệ thống thông tin
Điều 8 phân loại hệ thống thông tin theo 5 cấp độ, căn cứ mức độ tổn hại khi xảy ra sự cố: từ cấp độ 1 (có thể làm tổn hại quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân) tới cấp độ 5 (có thể làm tổn hại đặc biệt nghiêm trọng tới an ninh quốc gia). Điều 10 quy định nghĩa vụ theo từng cấp. Chủ quản hệ thống cấp độ 1 và 2 phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ cốt lõi, từ xác định cấp độ, quản lý rủi ro tới chế độ báo cáo và nâng cao nhận thức; còn các biện pháp bảo vệ thì lựa chọn áp dụng theo nhu cầu, khả năng thực tế. Chủ quản hệ thống cấp độ 3 và 4 phải áp dụng thêm một nhóm biện pháp bắt buộc, gồm quy định bảo đảm an ninh mạng trong suốt vòng đời hệ thống, tiêu chuẩn kỹ thuật, sao lưu, giám sát và ứng phó sự cố.
Hệ thống đã được xác định cấp độ theo Luật An toàn thông tin mạng 2015 tiếp tục giữ cấp độ đó, nhưng trong 12 tháng kể từ 1/7/2026, tức tới 1/7/2027, chủ quản phải bảo đảm điều kiện, tiêu chuẩn, biện pháp tương ứng với cấp độ theo luật mới (Điều 45). Thời hạn 12 tháng này cũng áp dụng cho các sản phẩm, giải pháp an toàn thông tin mạng đang được sử dụng.
Nghĩa vụ về sự cố được quy định rõ
Chủ quản hệ thống thông tin phải báo cáo sự cố an ninh mạng với cơ quan chuyên trách của Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng (Điều 40), và thông báo cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng trên hệ thống mình quản lý (Điều 12). Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng còn có thêm nghĩa vụ theo Điều 41: cảnh báo người dùng về khả năng mất an ninh mạng khi sử dụng dịch vụ và hướng dẫn biện pháp phòng ngừa; xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp bảo đảm an ninh mạng; khi xảy ra sự cố thì ngay lập tức triển khai phương án đó, đồng thời báo cáo ngay với lực lượng chuyên trách. Bản thân luật không ấn định số giờ cụ thể.
Điều 40 cũng liệt kê việc kết nối hệ thống giám sát an ninh mạng, hệ thống phòng chống mã độc tập trung về Trung tâm An ninh mạng quốc gia của Bộ Công an hoặc Trung tâm An ninh mạng của tỉnh, thành phố trong số các trách nhiệm của chủ quản hệ thống. Theo giới thiệu tại tọa đàm tháng 5, dự thảo nghị định đặt yêu cầu kết nối giám sát 24/7 cho các hệ thống quan trọng; phạm vi cụ thể sẽ do nghị định làm rõ.
Thời hạn cứng với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trực tuyến
Điều 25 áp dụng cho doanh nghiệp trong nước và nước ngoài cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam. Các doanh nghiệp này phải xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách thuộc Bộ Công an chậm nhất 24 giờ kể từ khi có yêu cầu (03 giờ nếu khẩn cấp, đe dọa an ninh quốc gia hoặc tính mạng con người); ngăn chặn, xóa bỏ thông tin vi phạm chậm nhất 24 giờ (06 giờ nếu khẩn cấp, đe dọa an ninh quốc gia); lưu nhật ký hệ thống (log); và lưu trữ tên tài khoản, thời gian sử dụng, thông tin thanh toán, địa chỉ IP trong thời gian luật định sau khi người dùng ngừng sử dụng dịch vụ. Doanh nghiệp có hoạt động thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân, dữ liệu về mối quan hệ hoặc dữ liệu do người dùng tại Việt Nam tạo ra phải lưu trữ dữ liệu này tại Việt Nam trong thời gian do Chính phủ quy định; doanh nghiệp nước ngoài thuộc nhóm này phải đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.
Hành vi bị cấm mới và con số 15%
Điều 7 bổ sung hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật, tức deepfake (điểm g khoản 2), và hành vi thu thập, sử dụng, trao đổi, kinh doanh trái pháp luật thông tin, dữ liệu cá nhân của người khác (điểm h khoản 2).
Nhiều bài viết cho rằng mọi dự án công nghệ thông tin đều phải dành 15% ngân sách cho an ninh mạng. Thực tế, Điều 38 chỉ áp mức sàn này cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm: bố trí tối thiểu 15% tổng kinh phí thực hiện chương trình, đề án, dự án đầu tư chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin để bảo vệ an ninh mạng. Các tổ chức khác, gồm doanh nghiệp tư nhân, tự bảo đảm kinh phí và không bị ấn định tỷ lệ. Theo báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ trình Quốc hội trước khi biểu quyết, mức 15% là tăng so với mức tối thiểu 10% trước đây.
Hai luật, một sự cố
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân yêu cầu thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân chậm nhất 72 giờ kể từ khi phát hiện vi phạm có thể gây tổn hại tới quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của chủ thể dữ liệu (Điều 23). Luật cũng yêu cầu lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân và gửi cơ quan chuyên trách trong 60 ngày kể từ ngày đầu tiên xử lý (Điều 21), đồng thời chỉ định bộ phận, nhân sự bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc thuê tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ (Điều 33). Mức phạt hành chính tối đa là 3 tỷ đồng với phần lớn vi phạm, 5% doanh thu năm liền trước với vi phạm về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới, và 10 lần khoản thu có được với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân (Điều 8). Doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp được quyền lựa chọn chưa thực hiện nghĩa vụ đánh giá tác động và chỉ định nhân sự trong 5 năm, trừ trường hợp kinh doanh dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân, trực tiếp xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc xử lý dữ liệu của số lượng lớn chủ thể (Điều 38).
Điều 41 Luật An ninh mạng gắn hai chế độ này với nhau khi yêu cầu doanh nghiệp áp dụng biện pháp kỹ thuật bảo đảm an ninh mạng cho hoạt động xử lý dữ liệu, xử lý dữ liệu cá nhân theo cả Luật An ninh mạng lẫn pháp luật về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Vì vậy, một vụ ransomware (mã độc tống tiền) làm lộ dữ liệu khách hàng có thể đồng thời kích hoạt nghĩa vụ báo cáo ngay theo Luật An ninh mạng và nghĩa vụ thông báo trong 72 giờ theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Doanh nghiệp nên xử lý cả hai trong cùng một quy trình.
Những gì còn chờ hướng dẫn tại ngày 13/7/2026
Kế hoạch triển khai giao xây dựng các nghị định quy định chi tiết Luật, về bảo vệ an ninh mạng đối với hệ thống thông tin, trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp bảo vệ an ninh mạng, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng, và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tại tọa đàm ngày 15/5/2026, Bộ Công an cho biết các dự thảo sẽ cụ thể hóa cách áp dụng mức 15%, yêu cầu chủ quản hệ thống chia sẻ thông tin về nguy cơ để tổng hợp thành cơ sở dữ liệu chung, và xử phạt nghiêm hành vi tạo dựng, phát tán nội dung deepfake. Tính đến thời điểm bài viết này, các nghị định trên chưa được công bố, nên tiêu chí xác định cấp độ, trình tự, thủ tục và mức phạt đối với vi phạm an ninh mạng vẫn còn bỏ ngỏ.
Doanh nghiệp nên làm gì ngay
- Lập danh mục hệ thống và xác định cấp độ tạm thời. Liệt kê mọi website, ứng dụng, nền tảng nội bộ và tài khoản cloud (điện toán đám mây) mà doanh nghiệp trực tiếp quản lý, đối chiếu tiêu chí tại Điều 8 và ghi lại căn cứ. Hệ thống nào đã được xác định cấp độ theo luật năm 2015 thì đánh dấu mốc 1/7/2027.
- Xây dựng lại phương án ứng phó sự cố (incident response plan) theo hai mốc thời gian. Chỉ định rõ ai tuyên bố sự cố, ai báo cáo ngay với cơ quan an ninh mạng, ai lo thông báo 72 giờ về dữ liệu cá nhân. Diễn tập ít nhất một lần dưới dạng tabletop exercise (diễn tập trên bàn theo kịch bản).
- Xác định doanh nghiệp có thuộc phạm vi Điều 25 và Điều 41 hay không. Nếu cung cấp dịch vụ trực tuyến cho người dùng tại Việt Nam, cần chuẩn bị nội dung cảnh báo, hướng dẫn an ninh cho người dùng, quy trình xử lý yêu cầu của cơ quan chức năng trong 24 giờ và 3 giờ, chính sách lưu log và quy trình gỡ bỏ nội dung.
- Lấp các khoảng trống về dữ liệu cá nhân. Kiểm tra hồ sơ đánh giá tác động đã nộp chưa, đã có người phụ trách bảo vệ dữ liệu chưa, hợp đồng với bên xử lý dữ liệu đã buộc họ báo kịp thời khi phát hiện vi phạm chưa. Rà soát kỹ điều kiện trước khi áp dụng quyền lựa chọn dành cho doanh nghiệp nhỏ.
- Xác định nơi lưu trữ dữ liệu. Kiểm tra dữ liệu tài khoản, thời gian sử dụng, thanh toán và địa chỉ IP của người dùng Việt Nam đang nằm ở đâu, và quy định lưu trữ tại Việt Nam sẽ ảnh hưởng ra sao.
- Bổ sung biện pháp chống mạo danh. Bắt buộc xác minh qua kênh thứ hai với mọi yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin đăng nhập gửi qua giọng nói, video; rà soát khả năng tính năng AI trong sản phẩm bị lợi dụng để giả mạo người thật.
- Theo dõi các nghị định. Giao một người theo dõi các nghị định hướng dẫn và danh mục hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia (hạn 31/12/2026), cập nhật kế hoạch khi văn bản được ban hành.
Góc nhìn của Era Artech
Luật An ninh mạng 2025 không hẳn là gánh nặng mới, mà là bước hợp nhất biến những thực hành an ninh cơ bản thành nghĩa vụ pháp lý có hồ sơ chứng minh. Đội ngũ nào đã nắm rõ mình đang vận hành những hệ thống gì, ai xử lý sự cố và dữ liệu cá nhân nằm ở đâu thì phần việc còn lại chủ yếu là hoàn thiện hồ sơ và diễn tập. Era Artech khuyến nghị bắt đầu từ danh mục hệ thống và phương án ứng phó sự cố: luật đã yêu cầu cả hai, dù các nghị định quy định chi tiết ra sao.