Ngày 25/9/2026, Mandiant và Nhóm Tình báo Mối đe dọa của Google (GTIG) cho biết nhóm tống tiền ShinyHunters, được Google theo dõi dưới mã UNC6240, đã quay lại khai thác hàng loạt CVE-2026-35273, một lỗ hổng nghiêm trọng trong Oracle PeopleSoft mà Oracle đã phát hành bản vá (patch) từ ngày 10/6. Nhóm này không cần tới lỗ hổng mới. Họ chỉ mã hóa phần trăm (percent-encoding) một ký tự trong đường dẫn yêu cầu, khiến các quy tắc của WAF (tường lửa ứng dụng web) vốn được viết để chặn thành phần có lỗi không còn khớp, trong khi máy chủ ứng dụng PeopleSoft vẫn giải mã yêu cầu và chuyển nó tới đúng đoạn mã có lỗ hổng. Theo Google, web shell (tập tin cho phép điều khiển máy chủ từ xa qua giao diện web) đã được cài lên hàng chục hệ thống trên toàn cầu, thuộc các ngành từ giáo dục đại học, y tế tới giao thông vận tải và khu vực chính phủ.
Cũng trong những tuần đó, FBI đang điều tra tuyên bố của ShinyHunters rằng nhóm đã xâm nhập cổng tuyển dụng của cơ quan này thông qua PeopleSoft. Ngày 5/10, bộ phận an ninh mạng của FBI cho Reuters biết sự cố xuất phát từ một nền tảng do bên thứ ba quản lý, nơi một nhà thầu “đã không triển khai bản vá bảo mật được phát hành rõ ràng để bảo vệ nền tảng”. FBI chưa nêu tên lỗ hổng, và báo cáo của Google không đề cập tới vụ FBI. Dù vậy, đặt hai câu chuyện cạnh nhau thì bài học chỉ có một: biện pháp đặt phía trước đoạn mã chưa vá chỉ giúp mua thêm thời gian, và quỹ thời gian đó hết khi kẻ tấn công tìm ra kẽ hở.
Diễn biến vụ việc
- 27/5-9/6/2026: Theo Mandiant, UNC6240 khai thác CVE-2026-35273 dưới dạng zero-day (lỗ hổng bị khai thác khi chưa có bản vá), chủ yếu nhắm tới các trường đại học.
- 10/6: Oracle phát hành Security Alert khẩn, ngoài chu kỳ vá định kỳ. Lỗ hổng nằm trong Environment Management Hub (PSEMHUB) của PeopleSoft Enterprise PeopleTools 8.61 và 8.62, khai thác được qua HTTP mà không cần xác thực, có điểm CVSS 3.1 là 9,8 và có thể dẫn tới thực thi mã từ xa. Các bản phát hành cũ hơn, không còn được hỗ trợ, nhiều khả năng cũng bị ảnh hưởng.
- 12/6: CISA liệt kê lỗ hổng trong danh mục Known Exploited Vulnerabilities (KEV, các lỗ hổng đã bị khai thác thực tế) và yêu cầu các cơ quan dân sự liên bang Mỹ khắc phục trước ngày 15/6.
- 22/9: ShinyHunters nói với BleepingComputer rằng nhóm đã dùng một zero-day PeopleSoft “mới” để truy cập hệ thống FBI rồi di chuyển sang hạ tầng AWS GovCloud do FBI quản lý, và tự nhận đã lấy 2-3 TB dữ liệu. BleepingComputer không thể xác minh các tuyên bố này; FBI chỉ cho biết đang điều tra các thông tin về hoạt động trái phép liên quan tới FBIjobs.gov.
- 25/9: Mandiant và GTIG công bố phân tích về đợt khai thác mới.
- 26/9: BleepingComputer đưa tin ShinyHunters thừa nhận đã dùng thủ thuật lách WAF với FBI Jobs, nhưng vẫn khẳng định nhóm còn khai thác một “lỗ hổng MỚI chưa được biết tới trong cùng thành phần PSEMHUB”.
- 5/10: Brett Leatherman, trợ lý giám đốc phụ trách bộ phận an ninh mạng của FBI, đưa ra lời giải thích về nhà thầu với Reuters và cho biết FBI đã loại nhà thầu này khỏi công việc. Các nguồn tin của Reuters xác định nền tảng bị khai thác là PeopleSoft và cho biết vụ việc làm lộ thông tin cá nhân nhạy cảm của hàng ngàn nhân viên FBI.
Các quy tắc WAF bị vượt qua ra sao
Hồi tháng 6, Mandiant khuyến nghị các tổ chức chưa thể vá hoặc tắt hub ngay lập tức hãy chặn truy cập từ bên ngoài tới đường dẫn PSEMHUB ở vành đai mạng, đồng thời lưu ý riêng các quy tắc WAF kiểm tra phần nội dung (body) của yêu cầu là không đủ. Nhiều quy tắc của WAF và reverse proxy (máy chủ trung gian đứng trước ứng dụng) so khớp đường dẫn nguyên văn trước khi giải mã URL. Kẻ tấn công gửi đúng đường dẫn đó nhưng mã hóa phần trăm chữ cái đầu tiên: quy tắc gặp một chuỗi lạ nên để lọt, còn WebLogic giải mã bình thường và phục vụ servlet có lỗi như mọi khi. Mandiant viết: “Chiến dịch hiện tại cho thấy UNC6240 đã thích nghi với các hướng dẫn phòng thủ được công bố, nhắm tới những tổ chức đã triển khai quy tắc WAF nhưng không vá lỗ hổng.”
Dấu vết để lại khá cụ thể. Mục tiêu thường nhận trước từ 5 tới 15 yêu cầu dò thử, trả về thông tin hệ điều hành mà không ghi tập tin nào. Sau đó là web shell JSP, với yêu cầu được gửi lặp lại để nhiều khả năng mọi node phía sau bộ cân bằng tải (load balancer) đều nhận một bản sao, hoặc thực thi lệnh không dùng tập tin (fileless), với dấu vết trên máy chủ là một tiến trình shell do tiến trình Java của WebLogic sinh ra. Trên Windows, một bộ cài đã bị cài mã độc, giả làm bộ cài có chữ ký số của trình phát đa phương tiện Light Alloy, nạp một cửa hậu (backdoor) đánh cắp thông tin đăng nhập mà Google đặt tên là SIDEEYE; trên Linux, kẻ tấn công dùng công cụ quản trị từ xa hợp pháp MeshAgent để duy trì truy cập. Một phần tư số lệnh được ghi nhận chạy dưới quyền root hoặc SYSTEM.
Vì sao vụ việc đáng chú ý
Vá ảo có hạn sử dụng. Một chữ ký (signature) WAF chỉ thể hiện phỏng đoán của bên phòng thủ về hình dạng cuộc tấn công. WAF, reverse proxy và máy chủ ứng dụng mỗi bên chuẩn hóa URL theo cách riêng, và mỗi chỗ lệch nhau là một cơ hội để vượt qua; Google cảnh báo về các biến thể khác như mã hóa phần trăm, trộn chữ hoa chữ thường hay đường dẫn chưa chuẩn hóa. Báo cáo của Mandiant ra đời ba tháng rưỡi sau bản vá của Oracle, quãng thời gian đủ để mọi tổ chức đang dùng quy tắc WAF thay cho bản vá hoàn tất việc vá.
Vá trễ thì phải kiểm tra xâm nhập. Việc khai thác bắt đầu hai tuần trước khi có cảnh báo, và Google còn mô tả các vụ xâm nhập trong tháng 7. Thông báo KEV của CISA dẫn chiếu Chỉ thị Hoạt động Bắt buộc (BOD) 26-04, văn bản cũng đặt ra yêu cầu về việc kiểm tra liệu hệ thống đã bị xâm nhập trước khi được vá hay chưa. Một máy chủ chỉ được vá trong tháng 9 sau nhiều tháng phơi nhiễm cần được săn tìm dấu vết (threat hunting), không chỉ cập nhật.
Thuê ngoài vận hành không có nghĩa là chuyển được rủi ro. Theo FBI, bản vá đã có sẵn; thứ thất bại là trách nhiệm vá trên một nền tảng do bên khác vận hành. Các tổ chức giao hệ thống ERP và nhân sự cho đơn vị tích hợp thường chỉ nhận lại một ticket đã đóng, chứ không phải bằng chứng.
Hệ thống nhân sự và tài chính là mục tiêu tống tiền. PeopleSoft chứa dữ liệu nhân sự, bảng lương và hồ sơ sinh viên, đúng những bảng mà Mandiant khuyên bên phòng thủ rà soát các truy vấn hàng loạt. Mandiant cho biết UNC6240 có “một khuôn mẫu đã định hình rõ về đánh cắp dữ liệu để tống tiền”.
Với các trường đại học, doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ CNTT tại Việt Nam đang chạy PeopleSoft hoặc các bộ ERP, nhân sự tương tự, cho chính mình hay cho khách hàng nước ngoài, câu hỏi không nằm ở chỗ đã có WAF hay chưa. Câu hỏi là bản vá đã được cài và xác minh trên từng node chưa, và đã có ai kiểm tra dấu hiệu xâm nhập kể từ cuối tháng 5 chưa.
Khi nào quy tắc WAF là giải pháp tạm chấp nhận được
Một bản vá ảo chỉ hợp lý khi đáp ứng đủ bốn điều kiện:
- Có người chịu trách nhiệm và hạn kết thúc, tính bằng ngày đối với lỗ hổng đang bị khai thác, không cần xác thực và lộ ra internet. Với lỗ hổng này, CISA chỉ cho các cơ quan liên bang ba ngày.
- Chặn toàn bộ thành phần dựa trên đường dẫn đã chuẩn hóa (đã giải mã, đã đồng nhất chữ hoa chữ thường) thay vì so khớp payload (nội dung tấn công), và đã được thử với các biến thể mã hóa.
- Bản thân thành phần đó không cần truy cập từ internet. Mandiant lưu ý việc chặn hub và Integration Broker listening connector khỏi internet công cộng không ảnh hưởng tới phiên làm việc thông thường của người dùng, nên chặn ở tầng mạng tốt hơn một quy tắc WAF.
- Đi kèm giám sát và đánh giá xâm nhập, vì quy tắc không làm gì được kẻ đã xâm nhập từ trước.
Nếu thiếu bất kỳ điều kiện nào, quy tắc WAF chủ yếu chỉ tạo cảm giác an toàn giả.
Doanh nghiệp nên làm gì ngay
- Vá và xác minh. Cài bản sửa lỗi của Oracle cho CVE-2026-35273, duy trì phiên bản PeopleTools còn được hỗ trợ, và xác nhận trên từng node bằng cách kiểm tra phiên bản thay vì nhìn trạng thái ticket. Nếu không dùng hub, hãy tắt dịch vụ hoặc gỡ ứng dụng PSEMHUB như Mandiant và Oracle khuyến nghị.
- Đưa các thành phần quản trị ra khỏi internet. Chỉ cho phép truy cập hub và Integration Broker listening connector từ mạng quản trị hoặc VPN, đồng thời kiểm kê mọi điểm truy cập ERP và nhân sự đang lộ ra internet.
- Sửa các quy tắc còn giữ lại. So khớp trên đường dẫn đã chuẩn hóa, thử các biến thể mã hóa và trộn chữ hoa chữ thường, và ghi nhận mỗi bản vá ảo còn lại là rủi ro được chấp nhận, có hạn kết thúc.
- Săn tìm dấu vết ngược về tới 27/5. Tìm trong access log của WebLogic các yêu cầu tới đường dẫn PSEMHUB và biến thể mã hóa phần trăm như
/%50SEMHUB/, nhất là yêu cầu POST tới hub từ địa chỉ bên ngoài; rà soát mọi node để tìm tập tin.jsp,.jspx,.exelạ trong thư mục PSEMHUB và PORTAL; đặt cảnh báo khi tiến trình Java của WebLogic sinh ra tiến trình shell; và tìm các agent MeshCentral không rõ nguồn gốc. - Coi web shell là dấu hiệu bị chiếm quyền hoàn toàn. Bảo toàn chứng cứ, xoay vòng (rotate) mọi thông tin xác thực mà tài khoản dịch vụ PeopleSoft đọc được (chuỗi kết nối cơ sở dữ liệu, thông tin xác thực Integration Broker, khóa truy cập cloud), và ngừng chạy WebLogic dưới quyền root hay SYSTEM.
- Theo dõi dữ liệu đi ra. Tìm các tập tin nén lớn trong thư mục tạm hoặc thư mục web, công cụ nén hay sao chép do tài khoản dịch vụ khởi chạy, truy vấn hàng loạt trên các bảng nhân sự, lương, sinh viên, và các luồng truyền dữ liệu ra ngoài kéo dài từ tầng PeopleSoft.
- Ghi rõ trách nhiệm vá trong hợp đồng. Với nền tảng ERP và nhân sự thuê ngoài, đặt hạn vá cho lỗ hổng đang bị khai thác, yêu cầu bằng chứng đã cài đặt, giữ quyền tự kiểm tra và yêu cầu thông báo sự cố kịp thời.
Góc nhìn của Era Artech
WAF vẫn hữu ích, và một quy tắc được xây dựng tốt có thể che chắn hệ thống trong vài ngày của một chu kỳ vá. Chiến dịch PeopleSoft cho thấy điều gì xảy ra khi một biện pháp tạm thời được ghi nhận như bản sửa lỗi vĩnh viễn. Chúng tôi đề xuất ghi lại hai mốc cho mỗi lỗ hổng nghiêm trọng đang bị khai thác (ngày bản vá được xác minh trên mọi hệ thống và ngày hoàn tất kiểm tra xâm nhập) và coi hệ thống là rủi ro còn mở cho tới khi có đủ cả hai, bất kể ai đang vận hành nền tảng.